vrijdag 10 december 2010

over Levinas en Marion : de fenomenologische instelling

Waar : Antwerpen, fac. Filosofie, De bijeenkomst op 9 februari vindt niet plaats in D 424, zoals eerder aangekondigd, maar in de annex bij het gebouw van de Rodestraat, tegenover de parking (toegang via Lange Winkelstraat, gebouw 3 naast de kerk)
Wanneer: woensdag 9 februari
14.00 tot 17.30
Het programma ziet er als volgt uit:

14.00 – 14.45 : De fenomenologische instelling in de filosofie van Levinas door Arthur Cools
14.45 – 15.05 : Co-referaat door Chris Bremmers
15.05 – 15.30 : Discussie

Koffie

16.00 – 16.45 : De fenomenologische instelling bij Marion door Ruud Welten (naar aanleiding van de tekst Jean-Luc Marion, "L'évévement ou le phénomène advenant", uit: De surcroît, Parijs, PUF, 2001, p. 35-63)*
16.45 – 17.05 : Co-referaat door Gert-Jan van der Heiden
17.05 – 17.30 : Discussie

17.30 Mededelingen door Gerard Visser, de voorzitter van het gezelschap.

* De tekst van J.-L. Marion is digitaal op te vragen bij Ruud Welten. Een Engelse versie van de tekst is hier te vinden (Hoofdstuk 2).
Gert-Jan van der Heiden en Jean-Luc Marion

woensdag 15 september 2010

FENOMENOLOGIE, KUNST EN ARCHITECTUUR/PHENOMENOLOGY, ARTS AND ARCHITECTURE



4e Jaarvergadering van het Gezelschap voor Fenomenologische Wijsbegeerte, in samenwerking met de vakgroep Architectuur en Stedenbouw en de vakgroep Kunst-, Muziek- & Theaterwetenschappen, beide van de Universiteit Gent, het centrum voor Cultuurfilosofie van de Universiteit Antwerpen en het Colloquium 'Fenomenologie, Poetica en Ethiek( van het Filosofie Departement van de Radboud Universiteit Nijmegen/
4th Annual Meeting of the Society for Phenomenological Philosophy, in collaboration with the Department of Architecture and Urban Planning and the Department of Art, Music and Theater Sciences, both of Ghent University, Belgium, the Centre for Philosophy of Culture of the University of Antwerp, Belgium and the Colloquium 'Phenomenology, Poetics and Ethics' of the Department of Philosophy of Radboud University Nijmegen

Thema

De fenomenologie is lang één van de dominante referentiekaders geweest waarbinnen niet alleen de filosofie maar ook de beeldende kunsten en de architectuur zich bewogen. Zo vormde Heideggers notie van wonen en in-de-wereld-zijn een inspiratie voor talrijke architecten die van een site een plaats wilden maken. Merleau-Ponty's begrip van het beeld als een veruitwendiging van het waarheidsgebeuren dat tussen kunstenaar en wereld plaatsvindt, vond veel navolging bij kunstenaars en kunsttheoretici.
Na de gebeurtenissen in '68 verdween deze interesse echter gaandeweg. Met de opkomst van het poststructuralisme en de deconstructie. moest het harmonieuze en zinvolle wereldbeeld van de fenomenologie plaatsmaken voor de differentie, de rest, de wrijving en de on-zin.

Tijdens dit congres zouden we willen nagaan welke de relevantie van fenomenologische theorieën over bijv. het beeld, het gebouw, de verbeelding, etc. nog is voor de interpretatie van hedendaagse (bouw)kunst. Vragen die aan bod kunnen komen zijn bijv.: Wat doen we met Husserls Phantasie en nadruk op de manier van verschijnen nu een groot deel van de hedendaagse kunst kunstreflexief en dus conceptueel is geworden? Wat kunnen de theorieën van Sartre, Merleau-Ponty en Heidegger nog betekenen als een zeer groot deel van de bevolking aangeeft geen aansluiting te kunnen vinden bij de hedendaagse kunst? Wat te doen met noties als eenheid en zin in een tijd dat beeldende kunstenaars zweren bij verscheidenheid, disparaatheid en betekenisloosheid? Vraagt een fenomenologie van het hedendaagse beeld om andere noties zoals bijv. die van het kader (Derrida), van het simulacrum (Baudrillard), van de virtualiteit (Deleuze), van de collectionneur / het archief, etc.?

Praktisch

De studiedag zal doorgaan op vrijdag 15 oktober 2010 in de gebouwen van de vakgroep Architectuur en Stedenbouw in de Plateaustraat 22, 9000 Gent. http://maps.google.be/maps?f=q&hl=nl&q=Jozef+Plateaustraat+22+9000+gent&ie=UTF8&ll=51.046143,3.724859&spn=0.009875,0.027874&z=16&iwloc=A


De toegang is gratis, maar gelieve wel aan te melden via Judith.Wambacq@UGent.be

De dag voorafgaand aan de studiedag, donderdag 14 oktober, vindt er een masterclass voor studenten plaats.

Het wetenschappelijk comité bestaat uit: Prof. Dr. Bart Verschaffel, (Universiteit Gent) Prof. Dr. Chris Bremmers (Radboud Universiteit Nijmegen), Prof. Dr. Arthur Cools (Universiteit Antwerpen), Drs. Christophe Van Gerrewey (Universiteit Gent), Dr. Judith Wambacq (Universiteit Gent).


Programma


15/10/2010: PHENOMENOLOGY, ARTS AND ARCHITECTURE

10.30u. registration +coffee

10.45u. welcome and introduction (Judith Wambacq, UGent)

11– 12u. Hans Rainer Sepp (Charles University Prague) – Yves Tanguy and the Theme of Freedom + introduction to the discussion by Arthur Cools (UA) (Jozef Plateauzaal)

12-13.30u. Lunch

13.30-16.30u. : Session 1: From case-study to theory (Simon Stevin-zaal)

13.30-14.50u: Christophe Van Gerrewey (Ugent)- Christian Norberg- Schulz: architecture and the existential experience"

Bart Verschaffel (Ugent)- Architecture after deconstruction: the 're-figuring' of the wall by Office Kersten Geers & David Van Severen Architects.

14.50-15.10u: break

15.10-16.30u: Hagi Kenaan (Tel Aviv University)- The Image's Address: Toward a Phenomenology of the Uncontainable

Peter Berg (Universiteit Leiden)- Heidegger en Klee. Een fenomenologische lectuur van het werk van Paul Klee

Session 2: From theory to case-study (Gustave Magnel-zaal)

13.30-14.50u: Werner Fitzner (Universität Greifswald)- Husserlian Phenomenology and Aesthetic Relativism

Helena De Preester (Ugent)- Imagination, Embodiment and Contemporary Image-Illiteracy

14.50-15.10u: break

15.10-16.30u: Christian Ferencz-Flatz (Babes-Bolyai University, Cluj, Romania)- The Empathetic Apprehension of Artifacts. A Husserlian Approach to Non-Figurative Art

Regina-Nino Kurg (Tallinn University)- Image Consciousness and Contemporary Art

16.30-17u.: break

17-18u. : Gerard Visser (Universiteit Leiden)– Georges Braque. Die Papiercollagen (Jozef Plateauzaal)

18u.: Closing drink


14/10/2010: preparing masterclass (Jozef Plateauzaal)

14u. Hans Rainer Sepp (Charles University Prague) – The Phenomenological Gaze. Possibilities of a Different Access to Art

15u. Renée van de Vall (Universiteit Maastricht) – Hedendaagse beeldende kunst en een veranderd ‘spectatorship’

vrijdag 23 april 2010

Modernity, Poetry and the Sacred - University of Antwerp, 11th may 2010

The Centre of Philosophy of Culture (University of Antwerp)
in collaboration with
the Colloquium ‘Fenomenologie, poëtica, ethiek’
invites to the conference:

Modernity, Poetry and the Sacred.
The Legacy of Hölderlin in Heidegger, Blanchot, Lacoue-Labarthe and Nancy

University of Antwerp, 11th may 2010
Stadscampus, C 101

The masterclass Art, Literature and Society, a cooperation between the departments of philosophy at the Antwerp and Tilburg Universities, analyzes the complex relations between art, culture and politics. Since Kant and the Romantics, art and culture emancipate from cognitive and religious domestication. This emancipation, however, created high expectations with regard to the possibility of reshaping society by means of a unification of art and politics. This twofold character of modernity asks for a reflection on the limits of the subject in general, the limits between the human and the divine, and those between art and other forms of poièsis.
Friedrich Hölderlin (1770 – 1843), who had an important influence on the birth of the German Frühromantik in the context of German idealism, is well known as one of the primary references of modern poetry, in which the poetic word receives an essential, original meaning. At several occasions, however, he relates this meaning directly to the experience of the sacred in which is involved the task of the poet: is it to mediate between the human and the divine or to keep them separated? The conference will focus on this interconnection between the poetic and the sacred in Hölderlins poetry and its critical evaluation in the 20th century philosophy of Martin Heidegger, Maurice Blanchot, Philippe Lacoue-Labarthe and Jean-Luc Nancy.



Conference Program

10.30 Introduction by Frans van Peperstraten (University of Tilburg)
11.00 Divine Imagination. Between Hölderlin and Heidegger by Jennifer Gosetti-Ferencei (Fordham University)
11.45 response to Jennifer Gosetti-Ferencei by Chris Bremmers (Radboud University of Nijmegen)
12.05 Discussion

12.30 Lunch Break


13.30 Blanchot’s Hölderlin by Kevin Hart (University of Virginia)
14.15 Response to Kevin Hart by Arthur Cools (University of Antwerp)
14.35 Discussion

15.00 Coffee Break


15.30 On literature today and the philosophy of Lacoue-Labarthe and Nancy by Aukje van Rooden (University of Utrecht)
16.15 Discussion
16.35 Students present their outlines for their papers, speakers comment
17.30 End of conference


Place : Universiteit Antwerpen, Stadscampus C 101, Prinsstraat 13, 2000 Antwerpen.
Route Description:
Entrance: 15 € / students: 8 € (lunch and coffee included)
Registration before the 10th of May by email to livia.verbrugge@ua.ac.be

donderdag 15 april 2010

Studiedag rond 'Niets Cadeau' van Gerard Visser

NB ANDERE ZAAL CZ 005
U BENT WELKOM ZONDER RESERVERING


Plattegrond van de Campus


Op 7 mei 2010 organiseert het Gezelschap voor Fenomenologische Wijsbegeerte een studiedag rond het boek "Niets Cadeau. Een filosofisch essay over de ziel" van Gerard Visser (Universiteit Leiden). Het boek stond op de shortlist voor de Socrateswisselbeker. Tijdens de dag gaan we in gesprek met de auteur.
De dag vindt plaats aan de Universiteit van Tilburg, in het Dantebouw, begane grond DZ 5. Het begint om 11.00 en duurt tot 15.00. (binnenkomst 10.30)
Paul Cobben (UvT), Gert-Jan van der Heijden (Universiteit Leiden) en Chris Bremmers (Radboud Universiteit Nijmegen) zullen refereren. Ruud Welten (UvT) is dagvoorzitter.

Agenda

10.30 Binnenkomst
11.00 Opening door Ruud Welten
11.05 Presentatie Gerard Visser
11.45 Eerste reacties
12.00 Lunch (op eigen gelegenheid; menza en restauratie op de campus)
13.00 Referaat Gert-Jan van der Heijden en reacties
13.30 Referaat Paul Cobben en reacties
14.00 Referaat Chris Bremmers en reacties
14.30 Discussie
15.00 Slot

Een borrel in de Esplanade

Koffie, thee, lunch en borrel zijn voor eigen rekening

Beschrijving

Hoewel Socrates het als de belangrijkste opdracht in het leven van een mens beschouwde de psuchè te leren kennen, is de ziel tegenwoordig uit het wetenschappelijke en het filosofische discours verdwenen. Daar staat tegenover dat de omgangstaal het woord nog onverminderd koestert. Sterker nog, zij duldt geen equivalenten naast uitdrukkingen als 'iemand op de ziel trappen' of 'met je ziel bloot moeten'.

In dit filosofische essay wordt een lans gebroken voor de ziel. Het betoog gaat uit van de hypothese dat de ziel in de Europese filosofie is gestorven aan de illusie van haar kenbaarheid. De auteur gaat vervolgens na hoe in de moderne levensfilosofische en fenomenologische bezinning op het vraagstuk van de individualiteit een spirituele voeling met de ziel terugkeert, die is gebaseerd op de ervaring van haar ondoorgrondelijkheid.

De titel van het essay is ontleend aan het gedicht 'Niets cadeau' van Wislawa Szymborska, dat de gang van het betoog structureert.

Gerard Visser is hoofddocent cultuurfilosofie aan de Universiteit Leiden en voorzitter van het Gezelschap voor Fenomenologische Wijsbegeerte. Hij publiceerde onder andere De druk van de beleving. Filosofie en kunst in een domein van overgang en ondergang en Gelatenheid. Gemoed en hart bij Meister Eckhart.

Het Thijmessay Niets cadeau verschijnt als aflevering 97.4 in de reeks Annalen van het Thijmgenootschap.

Koop het boek bij Bol.com

vrijdag 26 maart 2010

Fenomenologie en Psyche

In Leiden is het initiatief genomen tot een nieuw colloquium fenomenologie, genaamd Fenomenologie en Psyche. Er wordt gestart met een lees- en studiegroep, waar de volgende leden van het Gezelschap aan deelnemen: Ysolde van Bentvelsen, Bert van den Bergh, Aucke Douwes Isema, Gerard Visser en Joël Vos. Op maandag 10 mei, van 11.00 tot 13.00, is een eerste bijeenkomst belegd op het Instituut voor Wijsbegeerte in Leiden. Dan zal het eerste hoofdstuk worden besproken van: Alice Holzhey-Kunz, Leiden am Dasein. Die Daseinsanalyse und die Aufgabe einer Hermeneutik psychopathologischer Phänomene. Passagen Verlag 2001. Geïnteresseerden in deze leesgroep wordt verzocht contact op te nemen met Bert van den Bergh (bertvandenbergh@xs4all.nl).


Naar aanleiding van de bespreking van de laatste gelezen tekst, Existenz und Selbstaffektion van Rolf Kühn, komen tijdens de komende bijeenkomst op dinsdag 27 maart (11.00 - 13.00) de paragrafen 45 t/m 53 uit Heideggers Sein und Zeit aan de orde. Wie geïnteresseerd is om deel te nemen aan deze en volgende bijeenkomsten, is van harte welkom. Gaarne contact opnemen met Bert van den Bergh, bertvandenbergh@xs4all.nl

De bijeenkomsten vinden plaats op het Instituut voor Wijsbegeerte in Leiden, Matthias de Vrieshof 4.

dinsdag 9 maart 2010

CFP ‘Fenomenologie en hedendaagse beeldende kunst’, 15 okt 2010, UGent

CFP ‘Fenomenologie en hedendaagse beeldende kunst’, 15 okt 2010, Ugent

I.s.m. de onderzoeksgroep Esthetica van de Ugent en het centrum voor Cultuurfilosofie van de UA heeft het Gezelschap voor Fenomenologische Wijsbegeerte besloten haar Jaarvergadering te wijden aan volgend thema:

Thema

Elke fenomenologische benadering van de beeldende kunsten kan niet om het opmerkelijke feit heen dat men, wanneer men een beeldend werk bekijkt, zich altijd bewust is van het feit dat dit een beeldend werk is. Zelden zal men een figuratief schilderij bijvoorbeeld verwarren met datgene wat het schilderij afbeeldt. Men heeft van meet af aan de intuïtie dat dit schilderij een beeld is van de realiteit en niet de realiteit zelf.

Maar waarop is dit beeld gebaseerd? Hoe is het tot stand kunnen komen? In de fenomenologie zijn hierover verschillende theorieën opgesteld, gaande van eerder epistemologische tot meer ontologische benaderingen. Zo verwijst Husserl in dat verband naar de Phantasie die, ondanks het feit dat ze de natuurlijke waarneming veronderstelt, zelf toch van een andere aard is. Ze plaatst immers de positie of het bestaan van het afgebeelde tussen haakjes. De esthetische ervaring zou zich dan vooral richten op de manier waarop iets verschijnt, eerder dan op wat er verschijnt. Sartres opvatting van het beeld en de verbeelding in L’imaginaire sluit hierbij aan: ook hij begrijpt de beeldperceptie in termen van een specifieke bewustzijnsact.

Een meer ontologische benadering van het beeld vinden we bij Heidegger en Merleau-Ponty. Zij karakteriseren het beeld als een soort van zijnsbegrip, en dus waarheidsgebeuren, dat mogelijk gemaakt wordt vanuit de menselijke participatie aan het zijn.

Het is niet de bedoeling van dit congres om nog eens de verschillende fenomenologische theorieën van het beeld te overlopen. We wilen wel de relevantie van deze theorieën voor de interpretatie van hedendaagse kunst onderzoeken. Wat doen we met Husserls Phantasie en nadruk op de manier van verschijnen nu een groot deel van de hedendaagse kunst kunstreflexief en dus conceptueel is geworden? Wat kunnen de theorieën van Sartre, Merleau-Ponty en Heidegger nog betekenen als een zeer groot deel van de bevolking aangeeft geen aansluiting te kunnen vinden bij de hedendaagse kunst? Wat te doen met noties als eenheid en zin in een tijd dat beeldende kunstenaars zweren bij verscheidenheid, disparaatheid en betekenisloosheid? Vraagt een fenomenologie van het hedendaagse beeld om andere noties zoals bijv. die van het kader (Derrida), van het simulacrum (Baudrillard), van de virtualiteit (Deleuze), van de collectionneur / het archief, etc.?


Praktische info:

Stuur je abstract (max. 500 woorden) en een document met naam, contactgegevens, affiliatie en titel van de paper door naar Judith.Wambacq@UGent.be voor 15 juli 2010. Deelnemers krijgen 25 min. om hun paper te presenteren.

Het congres zal doorgaan op 15 oktober 2010 en zal voorafgegaan worden door een masterclass op 14 oktober.
Keynote sprekers die reeds bevestigd hebben zijn Hans Rainer Sepp (CZE), Gerard Visser (NL) and Renée van de Vall (NL)

Wetenschappelijk comite: Prof. Dr. Arthur Cools (UA), Prof. Dr. Chris Bremmers (Radbouduniversiteit, Nijmegen), Prof. Dr. Bart Vandenabeele (UGent), Dr. Judith Wambacq (UGent)

Organiserend comité: Prof. Dr. Arthur Cools (UA), Dr. Judith Wambacq (UGent), Prof. Dr. Bart Vandenabeele (UGent)

dinsdag 2 februari 2010

Studiedag Niets Cadeau


Op 7 mei 2010 organiseert het gezelschap voor fenomenologische wijsbegeerte een studiedag rond het boek "Niets Cadeau. Een filosofisch essay over de ziel" van Gerard Visser. De dag vindt plaats in Tilburg. De dag begint om 11.00 en duurt tot 15.00. Meer informatie binnenkort op deze site.

donderdag 7 januari 2010

Merleau-Ponty’s Fenomenologie van de waarneming

Symposium


De relevantie van
Merleau-Ponty’s
Fenomenologie van de waarneming


Donderdag 21 januari 2010

14.00 – 16.00 uur

Universiteit van Amsterdam, Bushuis zaal F 2.11 B, Kloveniersburgwal 48, Amsterdam

Ter gelegenheid van het verschijnen van de herziene versie van de Nederlandse ver¬taling van Phénoménologie de la perception in de serie ‘Klassieken’ bij Uitgeverij Boom wordt er een klein symposium georganiseerd rond de doorwerking en relevantie van deze belangwekkende klassieke tekst.


Programma

14:00-14.05
Laurens ten Kate, Uitgeverij Boom
Opening

14.05 – 14.30
Douwe Tiemersma, Wijsbegeerte, Erasmus Universiteit Rotterdam, vertaler:
De terugkeer naar de ambigue oorsprong van waarnemer en wereld als bevrijding

14.30 – 14.50
Erik Rietveld, Amsterdam/Cambridge, Mass., USA
Belichaamde kennis en neurowetenschappen

14.50 – 15.10
Ruud Welten, Wijsbegeerte, Tilburg
Politieke filosofie en muziektheorie

15.10 – 15.30
Brechtje Zwaneveld, o.a. Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten (AHK - Theater)
Dans en theater

15.30-15.55
Maarten Coolen, Wijsbegeerte, Universiteit van Amsterdam:
Belichaamde existentie

Na afloop: borrel

Er is een boekentafel van Uitgeverij Boom.

De deelname is gratis.


Niet alleen de Franse filosofie van Foucault, Lyotard, Derrida en anderen is veel verschuldigd aan Merleau-Ponty, ook in Nederland, Duitsland, de V.S. en in andere landen is er een brede receptie van Merleau-Ponty geweest. Deze verwerking gaat op dit ogenblik nog steeds door. Het is opmerkelijk dat dit niet alleen binnen de filosofie gebeurt, maar vooral ook op andere terreinen. Zo wordt binnen de praktische en wetenschappelijke disciplines het denken over kunst, neurale en cognitieve processen, beweging, politiek en vele andere individuele en maatschappelijke verschijnselen beïnvloed door Merleau-Ponty. Het boek Fenomenologie van de waarneming blijkt voor velen een prachtige leidraad te zijn bij het onderzoek naar de waarneming en de waargenomen wereld, naar lichaam en geest, naar allerlei aspecten van leven en samenleven. Het leidt tot verrassende perspectieven en inzichten die ook nu nog voor de filosofie, de wetenschappen en de praktische werkterreinen van groot nut kunnen zijn.
Op het symposium laten een paar filosofen en vertegenwoordigers van verschillende disciplines zien welke inspiratie zij uit het boek halen en op welke wijze het boek in hun werk wordt gebruikt.


Opgave voor deelname (niet verplicht) en contact: dt@advaitacentrum.nl, t.m.t.coolen@uva.nl en info@uitgeverijboom.nl

maandag 4 januari 2010

Omtrent Husserls Die Krisis der europäischen Wissenschaften und die transzendentale Phänomenologie

Studiedag gezelschap voor Fenomenologie

17 februari 2010

Universiteit Antwerpen

Lokaal R.219

Referaten van telkens 45 minuten, gevolgd door discussie, twee in de voormiddag, twee in de namiddag.

10:00 Jocelyn Benoist , professeur aan de Sorbonne, directeur van de
Husserl-archieven aan de Ecole Normale Supérieur in Parijs;

-koffiepauze-

11:15 Wolfgang E. Orth , professor aan de Universität Trier, “Die Bildung des Menschen als Krisis“

-lunchpauze om 12:15-

14:00 Chris Bremmers , hoofddocent Radboud Nijmegen, bestuurslid-stichter
van het Gezelschap voor fenomenologie;

-koffiepauze-

15:15 Peter Reynaert , hoogleraar Universiteit Antwerpen, lid Gezelschap
voor fenomenologie. “Transcendentality and Facticity. The Crisis of Phenomenology?”

-einde om 16:30-

Deelname is gratis maar inschrijving is gewenst: peter.reynaert@ua.ac.be

Voor een routeplan naar de stadscampus en gebouw R : www.ua.ac.be/route